Trommelvuur

Omdat het een eeuw geleden is dat die onzalige Groote Oorlog uitbrak roken heel wat uitgevers hun kans om in te haken op de belangstelling daarvoor. Het aantal boeken dat routes aanbiedt langs de militaire begraafplaatsen in de Westhoek en Noord-Frankrijk is quasi talloos (terwijl het uitstekende Velden van weleer – Reisgids naar de Eerste Wereldoorlog van Chrisje en Kees Brant uit 1993 nog gewoon in druk is). In het enorme aanbod toch ook enkele uitschieters van literaire kwaliteit. Oorlog en terpentijn van Stefan Hertmans is een prima roman (die ik hier eerder besprak), maar er is ook een gave bundel verschenen naar aanleiding van het droeve lustrum: Trommelvuur van de Antwerpse dichter Paul Vincent (° 1960).
Net als Hertmans werd Vincent aan het schrijven gezet door wat zijn grootvader aan ‘den Yser’ had meegemaakt. ‘Was het daarom dat hij zelden sprak, onrustig sliep, steeds verdween op zijn verjaardag, bijna doof bleek ? Het kleinkind werd groot, zocht antwoorden, las de verhalen, zag de littekens in het landschap, schreef de zoektocht neer in gedichten.’ licht de flaptekst toe.
Trommelvuur (pakkende titel!) bevat 48 veelal vrij lange (al zijn er ook enkele heel beknopt, als Afwezigheid: geen god te bespeuren / dus daarom vechten we // zelfs op zon- en feestdag) verzen, alsmede een flink aantal – dikwijls wrange – foto’s van het toenmalige front en van verschillende gedenkplaatsen.
Vincent belicht op indringende wijze allerhande facetten van de gruwel van het front. Niet alleen het effect daarvan op de belligerenten, maar bijvoorbeeld ook op de vele paarden die werden geslachtofferd (de hoeven op de stenen / sloegen vonken in de nacht uit Pegasus). De dichter vervalt niet in pathetiek of valse verontwaardiging maar schrijft haast objectiverend nuchter. Enkele voorbeelden : wie zijn wij toch / dat we de aarde doen beven / ons laten ontbinden / tot naamloze lijken (uit Overtocht); iemand heeft jou naar zich toegehaald / de zakken leeggeroofd wat rest / een foto van dame te paard (Uit de vaart genomen) en vanop de dijk halen we de vliegtuigen / neer die wij jong nog dachten te bouwen // van verbleekte krant en gespleten bamboe / we zouden onze namen schrijven in de staart // en vleugels bedenken met een spanwijdte / als het nu doelloze voetbalplein bij de beek (Luchtafweer). Het lijkt soms wel of Paul Vincent er zelf bij is geweest, zo aangrijpend en geloofwaardig weet hij de curieuze mix van angst, doodsverachting, moed en wanhoop op te roepen.
In de lijst met boeken die hij las om zich voor te bereiden op deze bundel mis ik vreemd genoeg wel de voor een beter begrip van deze mensonterende oorlog mijns inziens toch onmisbare boeken als Goodbye To All That van Robert Graves, Im Westen nichts Neues van Erich Maria Remarque en In Stahlgewittern van Ernst J√ľnger. Maar deze opmerking heeft niets met de bundel zelf te maken: Trommelvuur is een ijzersterke bundel !

Trommelvuur, Paul Vincent, eigen beheer, Retie, 2014, ISBN 978 1 291 52019 4

(Bert Bevers)